Litvanca, Letonca ile birlikte yaşayan iki Baltık Dili'nden biridir. Eski Prusya dili 19. yüzyılda öldüğünde, Letonca ile birlikte yaşayan tek Baltık dili olarak kaldı. Hint-Avrupa Dil Ailesi'nin, Baltık Dil grubuna girer. Baltık dillerinin doğu ağzıdır.
Şiveleri [değiştir]Litvanyacanın iki lehçesi (tarmės) vardır: Aukštaičių (Yukarı Litvanya'da konuşulur) ve Žemaičių (ya da Žemaitiu) (Aşağı Litvanya'da konuşulur). Standart Litvanyaca ile Žemaičių lehçesi arasında büyük farklılıklar mevcuttur. Litvanyacanın lehçeleri, Litvanya'nın etnografik bölgelerinin dağılımıyla derinden ilgilidir.
Her iki lehçenin de üç şivesi vardır. Žemaičių'nun şiveleri Batı, Kuzey ve Güney, Aukštaičių'nun şiveleri Batı (Suvalkiečiai), Güney (Dzūkai) ve Doğu şiveleridir.
Standart Litvanyaca, Batı Aukštaičių şivesi temeline dayanır.
Alfabe (Abėcėlė) [değiştir]A Ą B C Č D E Ę Ė F G H I Į Y J K L M N O P R S Š T U Ų Ū V Z Ž
a ą b c č d e ę ė f g h i į y j k l m n o p r s š t u ų ū v z ž
Harfler Sesli harfler [değiştir]Litvanyacada 12 sesli harf vardır. Standart Latin harflerinin diyakritik işaretler almasıyla harf çeşidi genişletilmiştir.
Büyük harf A Ą E Ę Ė I Į Y O U Ų Ū
Küçük harf a ą e ę ė i į y o u ų ū
Sessiz harfler [değiştir]Litvanyacada 20 sessiz harf vardır.
Büyük harf B C Č D F G H J K L M N P R S Š T V Z Ž
Küçük harf b c č d f g h j k l m n p r s š t v z ž
Gramer
Litvanyaca dil bilgisi, Litvanyaca'yı konuşabilmeyi sağlayan kurallar bütünüdür. Litvanca dil bilgisi aşırı derecede karmaşık ve eskidir. Sözcükler kullanımda çok fazla farklı biçimlere bürünürler ve çoğu zaman bu farklılık çok büyük olur.
Litvanyaca'da 11 çeşit sözcük vardır:
İsim (Daiktavardis)
Sıfat (Būdvardis)
Eylem (Veiksmažodis)
Sayısal (Skaitvardis)
Zamir (Įvardis)
Zarf (Prieveiksmis)
Nesne (Dalelytė)
Edat (Prielinksnis)
Birleşme (Jungtukas)
Ünlem (Jaustukas)
Yansıma sözcükler (Ištiktukas)
İsimler
Litvan grameri özel ve cins isimler arasında bazı değişiklikler yapmayı öngörür. Sadece özel isimler aktifleştirilmiştir. Bazı isimlerse, örneğin Güneş ve Ay hem özel hem de cins isim olabilirler.
Litvanca'da sözcükler eril ve dişil olarak iki cinsiyettedirler. Genel bir kural, eril sözcüklerin yalın durumda -s ile, dişil sözcüklerinse -(i)a veya -ė ile bitmesidir. Cinsiyet konusunda kesin kurallar yoktur. Örneğin upė (nehir) dişildir ama upelis (dere) erildir. Almanca ve Fransızca'daki gibi nötr cinsiyet de yoktur. Ama birkaç sözcük eşit olarak iki cinsiyetli olabilirler. Bunlar genellikle insanları tarif eden, yan anlamlı ve -a ile biten sözcüklerdir. Örneğin; vėpla - sahte (insan), elgeta - dilenen, naktibalda - uyumayan (insan), mėmė - aptalca bakan (insan).
Sayı
Çoğu sözcük tekil veya çoğul türdedir. Aynı zamanda Litvanyaca'da çift sözcükler de vardır fakat bunlar sadece bazı Litvanyaca şivelerinde kullanılır.
Bazı sözcükler sadece tekil, (örneğin; pienas - süt, auksas - altın, gripas - grip, laimė - mutluluk.) bazıları ise sadece çoğuldur. (örneğin; lubos - tavan, miltai - un, kelnės - pantolon.) Böyle sözcüklerin çoğu soyut (dokunulamaz sözcükler, yani, şans, aşk gibi ya da ev, masa gibi bazı istisnai sözcükler), bir eşyayı tarif eden sözcükler ya da hastalıklardır. Buna rağmen, örneğin şiir dilinde, tekil sözcüklerin çoğul biçimlerde kullanıldığı da görülür.
Yaygın Fiiller (Veiksmažodis)
Bitirmek : Baigti
Aš baigiu rašyti tekstą : Metni yazmayı bitiriyorum.
Ar jau baigei žaidimą : Oyunu bitirmedin mi?
Kada mes baigsime skaityti šitą pasaką? : Bu hikâyeyi okumayı ne zaman bitireceğiz?
Oy vermek : Balsuoti
Ar jūs balsuojate per rinkimus? : Seçimler sırasında oy veriyor musun?
Jie balsavo už Adamkų. : Adamkus'a oy verdiler.
Ar žinai, už ką jos balsuos? : Kime oy vereceklerini biliyor musun?
Koşmak : Bėgti
Kur bėgi? : Nereye koşuyorsun?
Mačiau, kaip vakar bėgai. : Dün nasıl koştuğunu gördüm
Bėgsi greitai ar lėtai? : Hızlı mı, yavaş mı koşacaksın?
İletişim kurmak, aramak : Bendrauti
Kodėl jis nebendrauja su manimi? : Neden beni aramıyor? (O-dişil)
Aš bendravau su ja. : Onu aradım. (O-dişil)
Mes gražiai bendrausime su jumis. : Seninle kolayca iletişim kuracağız.
Korkmak : Bijoti
Kodėl jo bijai? Neden ondan korkuyorsun? (O-eril)
Vaikystėje aš bijojau kaimyno. : Çocukken komşumdan korkardım.
Tikiuosi, manęs niekas nebijos. : Umarım kimse benden korkmayacaktır.
Kötüleşmek : Blogėti
Viskas tik blogėja! : Her şey sadece daha kötü oluyor!
Atsimeni, kaip blogėjo verslas? : İşin nasıl kötüleştiğini hatırlıyor musun?
Tikiuosi, kad mano sveikata neblogės. : Umarım sağlığım kötüye gitmeyecektir.
Öpmek : Bučiuoti
Ate! Bučiuoju tave! : Hoşça kal! Seni öpüyorum!
Mantas vakar mane bučiavo. : Mantas, dün beni öptü.
Pabučiuosi mane? : Beni öpecek misin?
Olmak : Būti
Jis yra mokytojas. : O bir öğretmen (Erkek)
Mes jau buvome filme. : Zaten o filme gittik. (Zaten o filmde olduk, bulunduk)
Kaip čia bus? : Nasıl burada olacak?
Şüphe etmek : Abejoti
Tėvas manimi abejoja. : Babam benden şüphe ediyor.
Jūs abejojote, ar aš teisus. : Doğru yaptığım konusunda şüpheliydin.
Mes abejosime viskuo. : Herşeyden şüpheleneceğiz.
Üzgün olmak, üzülmek : Apgailestauti
Aš vis dar apgailestauju dėl avarijos. : Kaza için hâlâ üzgünüm.
Tada aš apgailestavau, kad nėjau į parduotuvę. : Sonra, markete gitmediğim için üzüldüm.
Visi vyrai apgailestaus dėl to. : Tüm erkekler buna üzülecek.
Aldatmak, kandırmak : Apgauti
Jis visuomet tave apgauna. : O (erkek) seni hep kandırıyor.
Kodėl apgavai tą berniuką? : Şu çocuğu (erkek) neden kandırdın?
Rytoj ji manęs neapgaus. : Yarın beni kandırmayacak. (O-dişil)
Yaklaşmak : Artėti
Artėja Kalėdos. : Noel yaklaşıyor.
Kodėl jie artėjo prie namo? : Neden eve doğru yaklaşıyorlardı?
Mes artėsime lėtai. : Yavaşça yaklaşıyoruz
Hatırlamak : Atsiminti
Aš atsimenu savo vaikystę. : Çocukluğumu hatırlıyorum.
Tu atsiminei, kad reikia eiti namo. : Eve gitmen gerektiğini hatırladın.
Rytoj jis tai atsimins. : Yarın hatırlayacak. (O-erkek)
Temsil etmek : Atstovauti
Aš atstovauju savo mokyklai. : Okulumu temsil ediyorum.
Anglijoje jis atstovavo Lietuvai. : Litvanya'yı İngiltere'de temsil etti.
Manau, kad mes sėkmingai atstovausime Afrikai. : Bence Afrika'yı başarıyla temsil edeceğiz.
Yetiştirmek, eğitmek : Auklėti
Aš griežtai auklėju savo vaikus! : Kesnlikle çocuklarımı yetiştiriyorum!
Mes auklėjome kaimynų vaiką. : Komşumuzun çocuğunu eğitiyorduk.
Kaip auklėsime šitą berniuką? : Bu erkek çocuğunu nasıl yetiştireceğiz?
Gitmek, ders görmek : Eiti
Kur eini, Vytautai? : Nereye gidiyorsun, Vytautas?
Kodėl mes ėjome taip lėtai? : Neden yavaş gittik?
Kitą semestrą studentai eis naują kursą. : Sonraki sömestrda öğrenciler yeni bir ders görecekler.
Endişeli, kızgın olmak : Jaudintis
Mes jaudinamės dėl egzaminų. : Sınavlar yüzünden sinirliyiz.
Tu jaudinaisi, vos tik pamatei tą moterį. : Şu kadını görene kadar sinirliydin.
Ateityje dar dažnai jaudinsitės dėl vaikų. : Gelecekte çocukların için endişeleniyor olacaksın.
Sürmek (araba), Binmek (at) : Joti
Štai jis grakščiai joja ant asilo. : Eşeğe harika biniyor.
Mes dar nejojome ant arklio! : Henüz ata binmedik!
Įsivaizduok! Mano tėvas jos kupranugariu! : Düşünsene! Babam bir deveye binecek!
Gülmek : Juoktis
Mama, kodėl iš manęs juokiesi? : Anne, neden bana gülüyorsun?
Kvailiai, ar iš manęs juokėtės vakar? : Dün bana mı gülüyordunuz, şapşallar?
Pažiūrėsime, ar juoksitės rytoj! : Yarın gülecek misin, göreceğiz!
Şarkı söylemek : Dainuoti
Tu labai gražiai dainuoji, Vytautai. : Çok güzel şarkı söylüyorsun, Vytautas.
Tau dainavo tik trys dainininkai? : Sadece üç şarkıcı mı sana şarkı söyledi?
Visada tau dainuosiu. : Sana hep şarkı söyleyeceğim.
Çalışmak : Darbuotis
Dabar negaliu kalbėti - aš darbuojuosi. : Şimdi konuşamam - Yoğun olarak çalışıyorum.
Jis čia sunkiai darbavosi. : Burada çok çalıştı (erkek).
Šiandien darbuosiuosi namuose. : Bugün evde çalışacağım.
Yapmak : Daryti
Ką darai? : Ne yapıyorsun?
Vakar jie darė skrybėles. : Dün şapka yapıyorlardı.
Ar jūs darysite man valgyti? : Bana yiyecek birşeyler yapacak mısın?
Boyamak : Dažyti
Agne, kodėl dažai sienas? : Agnė, neden duvarları boyuyorsun?
Praeitą savaitę Agnė dažė savo kambario sieną? : Geçen hafa Agnė odasının duvarlarını boyuyordu.
Kas Agnei dažys plaukus? Who will dye hair for Agnė?
Tehdit etmek, korkutmak : Gąsdinti
Amerika gąsdina karu. : Amerika savaşla tehdit ediyor.
Visos šalys gąsdino Iraką. : Tüm ülkeler Irak'ı tehdit ediyordu.
Vėl mane gąsdinsi. : Beni yine korkutacaksın.
İçmek : Gerti
Deja, jis daug geria. : Maalesef çok içiyor. (O-erkek)
Ir vėl gėrei degtinę? : Yine mi votka içiyordun?
Ką gersite? : Ne içeceksin?
Düşmek, çökmek : Griūti
Kai jis girtas, jis visąlaik griūna ant grindų. : Sarhoşken hep yere düşer.
Deja, pastatas sugriuvo. : Maalesef bina çöktü.
Negi griūsi? : Gerçekten düşecek misin?
İkna Etmek : Įtikinti
Kaip tu taip lengvai įtikini savo žmoną? : Karını nasıl bu kadar kolay ikna ediyorsun?
Galų gale jis mane įtikino. : Sonunda beni ikna etti. (O-erkek)
Na, ar įtikinsi mus savo nekaltumu? : Eee, bizi suçsuz olduğuna ikna edecek misin?
Aramak, bulmaya çalışmak : Ieškoti
Ko ieškai, berniuk? : Ne arıyorsun oğlum?
Tie vyrai čia kažko ieškojo. : Şu adamlar burada bir şey arıyorlardı.
Aš paslėpsiu piniginę, o tu jos ieškosi. : Ben cüzdanı saklayacağım, sen de arayacaksın.
Dinlenmek : Ilsėtis
Ša! Tėvas ilsisi! : Şşt! Babam uyuyor!
Kol tu ramiai ilsėjaisi, kažkas apvogė mūsų butą. : Sen sessizce dinleniyorken biri dairemizi soydu..
Tu tiek daug dirbi! Kada ilsėsiesi? : Çok çalışıyorsun! Ne zaman dinleneceksin?
(Hayvanlar için) Yemek : Ėsti
Ką tas gyvulys ėda? : Şu hayvan ne yiyor?
Ėdei kaip kiaulė! : Bir domuz gibi yiyordun!
Mes alkani - ėsime kaip kiaulės! : Açız - domuzlar gibi yiyeceğiz!
Katılmak : Dalyvauti
Vyrai dalyvauja rinkimuose. : Erkekler seçime katılıyorlar.
Ar jūs dalyvavote vakarėlyje? : Partiye katıldın mı?
Ar jūs dalyvausite mūsų pietuose? : Akşam yemeğimize katılacak mısın?
Emmek, çiğnemek : Čiulpti
Vaikas čiulpia saldainį. : Çocuk bir şeker çiğniyor..
Vampyras čiulpė kraują. : Dün, vampir kan emiyordu.
Ar vampyrai mums čiulps kraują? : Vampirler kanımızı emecek mi?
Ötmek, cıvıldamak : Čiulbėti
Čiulba paukščiai. : Kuşlar ötüyor.
Ką jūs mums čiulbėjote, paukščiai? : (Öterek) Bize ne anlatıyorsunuz kuşlar?
Žiemą paukščiai nečiulbės. : Kışın kuşlar ötmeyecek.
Denemek : Pabandyti
Devam etmek : Tęsti
Yemek : Valgyti
İçmek : Gerti
Uyumak : Miegoti, Užmigti
İzlemek : Sekti, Stebėti, Žiūrėti, Budėti, Tykoti, Laukti
Yıkamak : Nusiprausti
Yürümek : Eiti pasivaikščioti (Yürüyüşe çıkmak)
Pişirmek : Virti, Kepti
Görmek : Matyti, Žiūrėti, Stebėti
Dinlemek : Klausyti
Temel söz kalıpları
Sveika! : Selam! (f)
Sveiki! : Selam (m, çoğul)
Sveikos! : Selam! (f, çoğul)
Labas! : Merhaba!
Labas rytas! Labą rytą! : Günaydın!
Labas vakaras! Labą vakarą! : İyi Akşamlar!
Laba diena! Labą dieną! : İyi Öğlenler!
Malonu jus matyti. : Seni görmek güzel.
Sveiki atvykę! : Hoşgeldin(iz)!
Kaip kelionė? Kaip sekėsi kelionėje? How did you enjoy your journey/trip?
Kaip sekasi? How are things?
Kaip jaučiatės? : Nasılsın?
Ačiū, gerai. : Teşekkürler, iyiyim.
Prašau, Prašom, Nėr už ką. : Bir şey değil
O jums (kaip)? (answering to 'Kaip sekasi?') : Ya sen?
O jūs (kaip)? (answering to 'Kaip jaučiatės?') : Ya sen?
Puikiai. : Çok iyi.
Kaip gyvuojate? How are you getting on?
Kaip gyvuoja/gyvena jūsų .. : ...'n(ız) nasıl?
... šeima? : ... ailen?
... žmona? : ... karın?
... vyras? : ... kocan?
Ačiū, jis/ji gerai gyvuoja/gyvena. : Teşekkürler, iyi.
Viso! Ate! Iki (pasimatymo)! : Sonra görüşürüz!
Viso gero! Viso labo! : Hoşça kal!
Iki malonaus susitikimo! : Görüşmek üzere!
Labos nakties! Labąnakt! : İyi geceler!
Laimingo kelio! : İyi yolculuklar!
Laimingai! : So long!
Atleisk, Atsiprašau, Dovanok : Özür Dilerim, Üzgünüm
Prašau, Prašom, Prašyčiau : Lütfen
Söz dağarcığı
Meslekler (Profesijos)
Litvanyaca Meslekler (Profesijos)Studentas Öğrenci
Žudikė Avcı
Sekretorė Sekreter
Padavėjas Garson
Inžinierius, Mechanikas, Mašinistas Mühendis
Aktorius Aktör
Artistė, Aktorė Aktris
Daktarė Doktor
Žurnalistė Gazeteci
Daininikė Şarkıcı
Mokytojas Öğretmen
Dailininkė Ressam
Sportininkas Sporcu
Lakūnas Pilot
Auklė, Slaugytoja Hemşire
Advokatas, Teisininkas Avukat
Valdininkas, Klerkas Memur
Mokslininkas Bilim adamı
Policininkas Erkek polis
Policininkė Bayan polis
Namų šeimininkė, Neseseras Ev hanımı
Eşyalar (Kambarys)
Litvanyaca eşyalar (Kambarys)Vaza Vazo
Kilima Halı, kilim
Radijas Radyo
Televizorius Televizyon
Kompiuteris Bilgisayar
Žurnalas Gazete
Pagalvėlė Yastık, minder
Sofa Kanepe
Diğer sözcükler (Kitas)
Kedi : Katė
Ev : Namas
Fiyat : Kaina
Meşe Ağacı : Ąžuolas
Kaz : Žąsis
Adam : Vyras
Kadın : Moteris
Erkek Çocuğu : Berniukas
Kız Çocuğu : Mergaitė
Ama : Bet
Şeker : Cukrus
Burada : Čia
Gelenek : Tradicija
Kullanıcı : Naudotojas
Kapı : Durys
İki kapı : Dvejos Durys
Şimdi : Dabar
Çünkü : Nes
Buz : Ledas
Göl : Ežeras
Kayıp : Pasimetęs
Güneş : Saulę , Saulė
Oyuncak Bebek : Lėlė
Olgu : Faktas
Fotoğrafçılık : Fotografija
Uyku : Miegas
Bolluk, refah : Gerovė
Hobi : Hobis
Kader : Likimas
Örümcek : Voras
Peynir : Sūris
Bayrak : Vėliava
Yeşil : Žalias
Sıcak : Karštas
Soğuk : Šaltas
Bu : Šitas
Böcek : Vabzdys
Noel : Kalėdos (Genellikle "yılbaşı") , Noelas
Noel ağacı : Kalėdų eglutė
Noel çorabı : Kalėdų savaitė
Noel hediyesi : Kalėdų dovanos
Sayılar (Skaičius, Kiekis)
0 : Nulis
1 : Vienas
2 : Du
3 : Trys
4 : Keturi
5 : Penki
6 : Šeši
7 : Septyni
8 : Aštuoni
9 : Devyni
10 : Dešimt
11 : Vienuolika
12 : Dvylika
13 : Trylika
14 : Keturiolika
15 : Penkiolika
16 : Šešiolika
17 : Septyniolika
18 : Aštuoniolika
19 : Devyniolika
20 : Dvidešimt
21 : Dvidešimt vienas (dvidešimt vieneri)
30 : Trisdešimt
40 : Keturiasdešimt
50 : Penkiasdešimt
60 : Šešiasdešimt
70 : Septyniasdešimt
80 : Aštuoniasdešimt
90 : Devyniasdešimt
100 : šimtas
200 : Du šimtai
1000 : Tūkstantis
2006 : Du Tūkstančiai Šeši.
10000 : Dešimt tūkstančių
100000 : Šimtas tūkstančių
1000000 : Milijonas
Günler (Diena)
Pirmadienis Pazartesi
Antradienis Salı
Trečiadienis Çarşamba
Ketvirtadienis Perşembe
Penktadienis Cuma
Šeštadienis Cumartesi
Sekmadienis Pazar
Kişi zamirleri (Priklausomas įvardis)
Ben : Aš
Sen : Tu
O (Eril) : Jis
O (Dişil) : Ji
Biz : Mes
Siz : Jūs.
Onlar (Eril) : Jie
Onlar (Dişil) : Jos
Hava durumu (Oras, Oro stovis)
Audra : Fırtına
Dangus : Gökyüzü
Debesis : Bulut
Debesuota : Bulutlu
Drėgmė : Nem, rutubet
Drėgnas : Nemli
Dulksna : Çisenti
Griaustinis : Gök gürültüsü
Karštas : Sıcak
Karštis : Isı
Ledas : Buz
Lietus : Yağmur
Oras : Hava
Orų prognozė, orai : Hava tahmini
Perkūnija : Gök gürültülü sağanak
Rūkas : Sis
Saulė : Güneş
Sniegas : Kar
Šaltis : Kırağı
Šiluma : Warmth
Šlapdriba : Sleet
Temperatūra : Sıcaklık
Vėjas : Rüzgar
Žaibas : Şimşek
Zaman (Laikas)
Valanda : Bir saat
Minutė : Bir dakika
Sekundė : Bir saniye
Diena : Gün
Šiandien : Bugün
Vakar : Dün
Ryt(oj) : Yarın
Užvakar : Dünden önceki gün
Poryt : Yarından sonraki gün
Šį vakarą : Bu gece
Savaitė : Hafta
Šią savaitę : Bu hafta
Mėnuo : Ay (30 günlük süre)
Aylar (Mėnuo)
Ocak : Sausis
Şubat : Vasaris
Mart : Kovas
Nisan :Balandis
Mayıs : Gegužė
Haziran : Birželis
Temmuz : Liepa
Ağustos : Rugpjūtis
Eylül : Rugsėjis
Ekim : Spalis
Kasım : Lapkritis
Aralık : Gruodis
Mevsimler (Metų laikai)
Mevsim: Metų laikas
İlkbahar
avasaris
Yaz : Vasara
Sonbahar : Ruduo
Kış : Žiema
Okul (Mokykla)
İlköğretim okulu : Pradinė mokykla
Lise : Vidurinė mokykla
Yüksek okul : Aukštoji mokykla
Okul çağına gelmiş erkek çocuğu : Mokinys
Okul çağına gelmiş kız çocuğu : Mokinė
Kara tahta : Klasės lenta
Sınıf : Klasė
Ders : Pamoka
Matematik : Matematika
Uygulamalı matematik : Taikomoji matematika
Fizik : Fizika
Kimya : Chemija
Biyoloji : Biologija
Edebiyat : Literatūra
Sanat : Dailė, Menas
Bilgi teknolojisi : Pranešimas technologija, Informacija technologija
Müzik : Muzika
Tarih : Istorija
Coğrafya : Geografija
Geometri : Geometrija
Drama : Drama
Beden eğitimi : Fiziškas švietimas
Tebeşir : Kreida
Ülke (Šalis)
Lietuva Litvanya
Vokietija Almanya
Anglija İngiltere
Turkija Türkiye
Ispanija İspanya
Italija İtalya
Latvija Letonya
Portugalija Portekiz
Saudo Arabija Suudi Arabistan
Kinija Çin
Japonija Japonya
Prancūzija Fransa
Islandija İzlanda
Graikija Yunanistan
Bulgarija Bulgaristan
Indija Hindistan
Rusija Rusya
Švedija İsveç
Dil (Kalba)
Lietuvių kalba Litvanyaca
Vokiečių kalba Almanca
Anglų kalba İngilizce
Turkų kalba Türkçe
Ispanų kalba İspanyolca
Italų kalba İtalyanca
Latvių kalba Letonca
Portugalų kalba Portekizce
Arabų kalba Arapça
Kinų kalba Çince
Japonų kalba Japonca
Prancūzų kalba Fransızca
Islandų kalba İzlandaca
Graikų kalba Yunanca
Bulgarų kalba Bulgarca
Hindi Hintçe
Rusų kalba Rusça
Švedų kalba İsveççe
